Asertywność w komunikowaniu się
Asertywność to sposób zachowania, dzięki któremu jesteśmy fair wobec siebie i innych.
Dzięki takiemu zachowaniu możemy uniknąć wielu sytuacji, niekorzystnych lub nieprzyjemnych dla nas, jak np. krytyka.
Zachowanie asertywne to bezpośrednie, uczciwe i stanowcze wyrażanie wobec drugiej osoby swoich uczuć, opinii i postaw, przy jednoczesnym respektowaniu jej praw.
Zachowanie takie opiera się na założeniu, że każdy człowiek ma swoje prawa
i trzeba je szanować. Każdy z nas jest inny i nie wolno zmuszać partnera do zmiany poglądów czy celów tylko dlatego, że nam się one nie podobają lub kolidują z naszymi. Zachowania asertywne pokazują naszą odrębność, ale nie atakują, nie obrażają drugiej osoby.
Asertywność można określić następującym sformułowaniem:
"Ja jestem w porządku i mam prawo być sobą. Ty jesteś w porządku i masz prawo być sobą. "
Wyodrębnione zostały też trzy typy zachowań:
- Agresywne
- Asertywne
- Uległe
Agresywność - bywa często mylona z asertywnością. W przypadku zachowań agresywnych sytuacje są spostrzegane jako pole walki, a calem staje się wygrana własna i przegrana, pokonanie innych. W zachowaniach agresywnych respektujemy własne prawa lekceważąc jednocześnie prawa innych. Nie liczymy się z innymi, nie słuchamy ich, podejmujemy decyzje bez uwzględnienia praw innych. Zdarza się, że dominujemy nad innymi upokarzając ich.
Agresywne zachowanie często prowadzi do starcia, wywołuje agresywną odpowiedź. Zachowując się agresywnie narażamy się, na to że:
* popadniemy w konflikt,
* stracimy szacunek dla siebie,
* stracimy szacunek dla innych,
* będziemy nie lubiani,
* osiągniemy rezultaty odwrotne do zamierzonych.
Uległość - polega na respektowaniu praw innych przy jednoczesnym lekceważeniu własnych praw. Zachowania uległe charakteryzują się tym, że interesy innych osób stawiamy ponad własnymi, częstokroć rezygnując z własnych celów, pragnień i potrzeb.
Lekceważąc własne prawa pozwalamy innym je naruszać. Rezygnujemy
z ujawniania własnych potrzeb, odczuć i poglądów. Kumulujemy w sobie wiele spraw, co powoduje nagromadzenie się złości i wewnętrznych urazów. Zachowania uległe stwarzają ryzyko. Uległość często prowadzi do tego, że:
* tracimy poczucie własnej wartości,
* czujemy się skrzywdzeni,
* jesteśmy sfrustrowani,
* zachęcamy innych do dominacji,
* wybuchamy nagle agresywnie na skutek nagromadzenia się przykrych uczuć,
* nie osiągamy tego, co zamierzaliśmy,
* jesteśmy wykorzystywani.
Osoba asertywna - swobodnie ujawnia innym siebie, wyraża otwarcie swoje myśli, uczucia, pragnienia. Czyni to w sposób uczciwy, bezpośredni, śmiało, bez paraliżującego lęku. Jest aktywnie nastawiona do życia, akceptuje swoje ograniczenia, niezależnie od tego, czy w danej sytuacji udało jej się odnieść sukces, czy też nie.
Potrafi odpowiedzieć „NIE", zażądać czegoś, co mu się należy, nie lęka się nadmiernie oceny, krytyki, odrzucenia. Pozwala sobie na błędy i potknięcia, dostrzegając swoje sukcesy i mocne strony. Gdy jest w centrum zainteresowania, uwagi, potrafi działać bez niszczącego lęku. Akceptuje zmiany w sobie i innych. Potrafi się porozumieć prawie z każdym". Potrafi też dochodzić swych praw i egzekwować je.
Odmawianie.
Mówić „nie", gdy jesteśmy o coś proszeni, jest często ogromnie trudno. Są sytuacje,
w których jedni odmawiają z łatwością, inni zaś pocą się i męczą próbując powiedzieć „NIE". Niektórzy z nas, w pewnych okolicznościach, mogą to zrobić bez żadnych problemów,
w innych zaś, nie potrafią odmówić, choć naprawdę tego pragną.
Jeżeli wybieramy asertywną odmowę - możemy korzystać ze schematu, który nam to ułatwia. Przede wszystkim trzeba pamiętać, że odmowa ma być czytelna, stanowcza, jasna i uczciwa.
- POWIEDZ „NIE"
- POINFORMUJ O TYM, CZEGO NIE ZROBISZ,
- CO ZROBISZ (JAKI MASZ ZAMIAR)
- PODAJ KRÓTKIE WYJAŚNIENIE
Odmawiając zgodnie z zaproponowanym schematem dajemy innym szansę, by usłyszeli naszą odmowę i nie tracili niepotrzebnie czasu i siły na dalsze próby - by mogli ją przyjąć, jako naszą jednoznaczną, stanowczą decyzję. Stwarza to dobry grunt do dalszego negocjowania, jeżeli chcemy, możemy zaproponować coś innego. Stając otwarcie przed druga osobą mamy szansę, że obie strony zakończą rozmowę. Czasem odmowa sprawia komuś przykrość, lecz mimo to, mamy do niej prawo, jeżeli nasze intencje są asertywne.
Pięć zasad dotyczących asertywnego zachowania:
- Masz prawo do wyrażania siebie, swoich opinii, potrzeb, uczuć - tak długo, do póki nie ranisz innych.
- Masz prawo do wyrażania siebie - nawet, jeśli rani to kogoś innego - dopóki twoje intencje nie są agresywne (są asertywne).
- Masz prawo do przedstawiania innym swoich próśb - dopóki uznajesz, że oni mają prawo odmówić.
- Są sytuacje, w których kwestia praw poszczególnych osób nie jest jasna. Zawsze jednak masz prawo do przedyskutowania tej sytuacji z drugą osobą.
- Masz prawo do korzystania ze swoich praw.
